Contact Us Recommend Us News Contents About Us Home Page
 

چشم و چشم پزشکی 2
نويسنده : ندا زرگانی
بسمه تعالي
اطلاعات اين مجموعه علمي توسط سركار خانم مهندس ندا زرگاني و از منابع معتبر علمي جمع آموري و تنظيم شده است .
اين افتخار ماست كه در تمام زمينه هاي علمي اطلاع رساني نماييم ... مديريت سايت ماكزيمم تكنيك : فرزين نجفي پور
Info@maximumtechnic.com
چشم و چشم پزشكس
قسمت دوم :
طول موج و دامنه موج : روشنی حتی از درخشانی کمتر قابل پیش بینی است. دیدیم که دو دایره خاکستری در دو متن مختلف با آنکه میزان انعکاس نور در آنها یکی است از لحاظ روشنی مختلف بنظر می رسد. ثبات روشنی گواه دیگری است بر اینکه روشنی سطحی را صرفاً با در نظر گرفتن شدت نوری که از آن منعکس می شود نمی توان در نظر گرفت. مخمل سیاه حتی هنگامی که نور زیاد بر آن تابیده شود سیاه بنظر می رسد و کاغذ سفید بنظر می آید. درجات مختلف دیده شوندگی را می توان با نردبانی نمایش داد سفید یک طرف آن و سیاه طرف دیگر باشد. خاکستری خنثی در چنین نردبانی در پله وسط خواهد بود. درخشانی رنگها را خنثی می خوانیم وقتی درخشانی آنها مساوی با درخشانی خاکستری در پله وسط این نردبان باشند به همین سان وقتی دو رنگ درخشانی مساوی با درخشانی خاکستری معینی در یکی از پله های نردبان داشته باشند. گوئیم درخشانی آنها با هم مساوی است . وقتی چشم ناگهان با نور شدید تحریک شود شخص تا لحظه ای پس از نابود شدن محرک پس تصویر محرک را می بیند مثلاً اگر محرک چراغ الکتریک بوده است تصویر میله نورانی درون آن تا لحظه ای پس از خاموش شدن نور روی دیوار دیده می شود نیز اگر شخصی ناگهان چشمش را ببندد ممکن است تصویر آن را حس کند پس تصویر مثبت معلول آن است که تحریک اعصاب دیدن پس از ناپدید شدن محرک لحظه ای بجا می ماند و شبیه به خود محرک است لیکن پس تصویر مثبت حداکثر فقط چند ثانیه به جا می ماند. وقتی پس تصویر مثبت محرکی ناپدید شود پس تصویر منفی جای آن را می گیرد پس تصویر منفی از لحاظ رنگ و درخشانی مکمل محرک اصلی است. مثلاً اگر میله روشن چراغی زرد درخشان باشد پس تصویر منفی آن آبی سیر می شود. می توانید با بکار بردن تصویر سوم پس تضویر منفی را در خود بیازمایید همه شکل جز یک دایره را بپوشانید و سی ثانیه به وسط آن خیره شوید آنگاه به ناحیه سفید یا خاکستری نگاه کنید یا اصلاً چشمهای خود را ببندید دایره ای خواهید دید که رنگ مکمل آن را دارد بهمین ترتیب دایره های دیگر را آزمایش کنید. تضاد خود بخود وقتی قطعات کاغذ خاکستری که از یک ورقه بریده شده باشد روی زمینه هائی از رنگهای مختلف گذاشته شوند آثار رنگ مکمل زمینه بر آنها دیده می شود مثلاً خاکستری در زمینه سرخ سبز رنگ و در زمینه آبی زرد رنگ بنظر می رسد. از اثر تضاد خود بخود در روشن کردن صحنه تاثر استفاده می کنند مثلاً با بکار بردن نور زرد در صحنه تاثر اشیاء خاکستری را آبی رنگ و اشیاء آبی را سیر تر از آنچه هستند جلوه می دهند برای بهتر شناختن پدیده دیدن لازمست از ساختمان چشم و فیزیولوژی آن نیز آگاه شویم. بعضی همبستگی های ساختمانی و کنشی در پوشش داخلی چشم که شبکیه خوانده می شود ملیونها سلول عصبی قرار دارد که نسبت به نور حساسند ( شکل سوم) برای ادراک شکل اجسام لازمست تصویری از آنها بر شبکیه بیفتد همانطور که در دوربین عکاسی تصویری روی فیلم می افتد بین چشم و دوربین عکاسی شباهتهای زیاد موجود است اما این تفاوت اساسی نیز هست که در دوربین برای متمرکز کردن نور روی فیلم ذره بین را پیش و پس می بریم در صورتی که در چشم ذره بین خود تغییر شکل می دهد یعنی تحدب آن کم و زیاد می شود تصویری که روی شبکیه می افتد مثل تصویر روی فیلم در دوربین عکاسی وارونه است اگر توسط دستگاه مرکب از چند عدسی تصویر را از قبل از آن که به چشم برسد وارونه کنیم تصویری روی شبکیه مستقیم می افتد در آن صورت آن شیء معکوس دیده می شود. شکل سوم و زیر نویس آن قسمتهای مختلف چشم و کنش هر یک را نشان می دهد شاختمانهای مهم شبکیه در شکل چهارم نشان داده شده اند اینها گیرندگان دیدن هستند که مخروط ها و میله ها خوانده می شود جریانهای عصبی که در اثر تحریک نور پدید می آیند توسط عصب بصری به مغز منتقل می شوند.شگفتی های چشم:چشم ما با وجود همه دقت و ظرافتی که دارد، چه بسا اشتباه میکند. و چون دلیل بیشتر آنها هنوز برای عده زیادی از مردم روشن نیست، همین خطای چشم در برخی موارد شگفتیهایی را سبب میشود. در اینجا ضمن چند سرگرم کننده، برخی از اشتباههای معروف چشم را بررسی میکنیم، و با دلیل علمی آنها نیز آشنا میشویم.
- تصویر سایه معکوس سنجاق
تصویری که از جهان خارج در شبکیه چشم ما میافتد، ابتدا همانند تصویر در دوربین عکاسی معکوس است، که بعدا به روشی پیچیده، به توسط مغز مستقیم میشود. آزمایش زیر در عین اینکه مانع تشکیل نخستین تصویر معکوس در شبکیه میشود، نمایش زیبایی از این پدیده است: منبع روشنایی نگه دارید، به طوری که سوراخ آن مقابل یک چشم شما قرار گیرد. حال چشم دیگرتان را ببندید، و با یک چشم به این سوراخ نگاه کنید. در حالی که قطعه مقوا را با یک دست گرفتهاید، بادست دیگرتان یک سنجاق تهگرد رابه طور قائم میان چشم و سوراخ مقوا نگهدارید. با این یادآوری که، مطابق شکل، سر سنجاق باید روی خطی باشد که چشم شما را به این سوراخ ارتباط میدهد. در این وضعیت سنجاق را به آرامی جا به جا کنید، و طوری میزان کنید که سایهاش را در داخل دایره روشن سوراخ ببیندید. با آنکه شما سنجاق را راست گرفتهاید، با کمال تعجب آن را وارونه خواهید دید! در اینجا شما به طور مصنوعی وضعی را به وجود آوردهاید، که سر سنجاق مجبور شده است یک تصویر غیرمعکوس در شبکیه چشم بیندازد. زیرا در این وضعیت عدسی چشم شما قادر نیست شعاعهای نورانی را که واگرایی آنها بعد از عبور از سوارخ خیلی زیاد است در یک نقطه متمرکز کند. و چون مغز نیز عادت دارد هز تصویری را، که شبکیه دریافت کرده است، معکوس کند تا مستقیم دیده شود ؛ در اینجا هم هرچند که تصویر مستقیم است ولی مغز می خواهد آن را تصحیح کند و به این دلیل آن را معکوس می سازد.
نزدیک بینی:بیش از 25% افراد جهان دچار درجاتی از نزدیک بینی هستند (تقریبا 15 میلیون ایرانی). میوپی واژه پزشکی برای نزدیک بینی است.اگر قرنیه نسبت به اندازه چشم انحنای بیشتری داشته باشد یا اندازه چشم نسبت به انحنای قرنیه بیشتر از حد معمول باشد , نزدیک‏ بینی ایجاد می‏گردد. درنتیجه نور وارده به چشم بصورت دقیق بر روی شبکیه متمرکز نمی‏شود و وضوح تصاویر کاهش می‏یابد. واژه نزدیک بینی بدین معناست که شما می توانید اشیای نزدیک را واضح‏تر از اشیای دور ببینید. البته اشیای نزدیک در فاصله متناسب با نمره چشم واضح دیده می‏شود. برای مثال فردی که دو نمره نزدیک بینی دارد, اشیا را در فاصله 50 سانتی‏متری از چشم واضح می بینید. افرادی که کمتر از سه نمره نزدیک بینی دارند , این امتیاز را دارند که بدون عینک اشیای نزدیک را واضح می‏بینند. بسیاری از افراد نزدیک‏بین در هنگام مطالعه از عینک استفاده نمی‏کنند.
علت نزدیک بینی: مهمترین علت نزدیک‏بینی , حالت ارثی آن می‏باشد . نزدیک بینی معمولا از اوایل دهه دوم زندگی شروع شده و با رشد اندازه چشم در طی بلوغ افزایش می‏یابد و معمولا بعد از 18 سالگی متوقف می‏شود. تاکنون ثابت نشده است که مطالعه در سنین کودکی, مطالعه طولانی, مطالعه در شب، تماشای تلویزیون از نزدیک و یا استفاده از عینک نامناسب باعث ایجاد نزدیک بینی گردد.
دور بینی: در پزشکی دوربینی ، هیپروپی نامیده می‏شود که نسبت به نزدیک بینی شیوع کمتری دارد. دوربینی معمولا در حدود 1+ تا 4+ دیوپتر بوده و بندرت به 8 دیوپتر و بالاتر می‏رسد. دوربینی وقتی ایجاد می‏شود که یا چشم نسبت به انحنای قرنیه طول کمتری داشته و یا قرنیه نسبت به طول چشم انحنای کمتری دارد, در نتیجه نور وارده به چشم در پشت شبکیه متمرکز می‏شود. در این حالت اشیای دور تار بنظر می‏رسند و تصاویر نزدیک حتی بیشتر تار می‏شوند. افراد جوان که دوربین هستند می‏توانند با استفاده از قدرت متمرکزکننده عدسی چشم , تصویر را از پشت شبکیه به روی شبکیه بیاندازند و در نتیجه واضح ببینند. اما در دوربینی شدید یا سنین بالاتر این توانایی کاهش یافته و بیماران احتیاج به عینک مطالعه یا عینک دو دید دارند. با افزایش سن توانایی متمرکز کردن تصویر بر روی شبکیه کاهش می‏یابد و بتدریج وابستگی چشم‏های دوربین به عینک بیشتر می‏شود و به شماره بالاتری نیاز پیدا می‏کنند. معمولا در افراد دوربین نمره واقعی چشم بالاتر از عینک مورد استفاده آنها می‏باشد. برای اصلاح دوربینی از عدسیهای محدب استفاده می‏شود که با علامت مثبت(+) تجویز می شوند. چشم از پشت این عینکها درشت‏تر بنظر می‏رسد.
استیگماتیسم:
آستیگماتیسم از چه چیزی ناشی میشود؟
هنگامی که نور از یک نقطه خارج از محور به سطح عدسی برخورد میکند، تولید یک دسته پرتو مماسی 'tt و یک دسته پرتو کمانی 'ss میکند. چون این دو دسته پرتو عمود برهم ، باعث کانونی شدن پرتوها در فواصل مختلف از عدسی میشوند، دو تصویر که به ترتیب با T و S برای صفحات مماسی و کمانی نشان داده شدهاند، تصاویر خطی خواهند بود. بین T و S کانون دایرهای خواهد بود که بنام دایره با کمترین ماتی خوانده میشود. مکان هندسی تصاویر خطی T و S برای نقاط مختلف جسم سطوح سهموی خواهد بود.
مقدار آستیگماتیسم : جدایی بین دو سطح در امتداد هر پرتو اصلی از یک جسم نقطهای معیاری از مقدار آسیگماتیسم را برای این جسم بدست میدهد که با مربع فاصله از محور نوری متناسب میباشد.
انواع آسیگماتیسم :آستیگماتیسم مثبت
هرگاه سطح تصویر خطی T ناشی از پرتو مماسی در سمت چپ تصویر خطی S ناشی از پرتو عمودی باشد، آستیگماتیسم را مثبت مینامند.
آستیگماتیسم منفی : هرگاه تصویر خطی T ناشی از پرتو مماسی در سمت راست سطح تصویر خطی ناشی از پرتو عمودی بیافتد، آستیگماتیسم را منفی مینامند.
چگونه میتوان دستگاهی ساخت که فاقد آستیگماتیسم باشد؟ آستیگماتیسم با فاصله کانونی متناسب است و با تغییر شکل بهبود بسیار اندکی مییابد. با آنکه یک عدسی دوتایی مماس مرکب از یک عدسی مثبت و یک عدسی منفی دارای آستیگماتیسم چشمگیری است، ورود یک قطعه دیگر متشکل از یک بند یا یک عدسی میتواند آن را بسیار کاهش دهد. با فاصله گذاری مناسب مابین هر یک از عدسیهای هر سیستم اپتیکی و یا با مکانیابی مناسب برای روزنه (دیافراگم) اگر بکار آید، میتوان انحنای سطوح تصویری آستیگماتیک را بطور محسوسی تغییر داد. بعد از اصلاح آستیگماتیسم دو سطح سهموی T و S روی هم میافتند که به این سطح پتزوال گفته میشود.
رفع آستیگماتیسم در چشم : در برخی از سیستمهای اپتیکی به انضمام چشم ، حتی پرتوهای نزدیک به محور هم دچار آستیگماتیسم میشوند، زیرا سطح عدسی کروی نیست و بنابراین دارای قدرتهای مختلف در جهات مختلف است، وضعیت به گونهای است که یک عدسی استوانهای در تماس با یک عدسی کروی ساخته شده باشد. در مورد سیستمهای روئیتی یک متخصص چشم پزشکی آستیگماتیسم چشم را بوسیله عینکهایی که قدرت اضافی عدسی استوانهای را با کاهش توان عدسی در آن جهت جبران میکنند، اصلاح میکند. در سایر موارد آستیگماتیسم میتواند سودمند باشد و عمدا در سیستم طراحی میشوند تا نشانهای برای یک موضع آشکارساز نسبت به کانون تولید کند. سیستمهایی که در برگیرنده قدرتهای استوانهای هستند، سیستمهای آن آمورفیک (نابیریخت) نامیده میشوند.
ورزش عضلات چشم: مقالهای را که میخوانید بخشی از کتاب How to improve your vision? نوشته دکتر رابرت کراسین است. مترجم این مقاله را با این هدف ترجمه کرده است تا به کسانی که از ناراحتی چشم رنج میبرند و به عینک محتاج هستند کمک کند که با ورزش، قسمتی از ناراحتیهای چشم خود را برطرف کنند تا نیاز آنها به عینک از بین برود یا شماره عینک آنها پایین بیاید. ورزشهای بینایی که مطالعه میکنید تمرینهایی است که من به بیماران خود توصیه میکنم. این ورزشها برای درمان اختلال خاصی نیستند، بلکه برای هماهنگ کردن و تصحیح دستگاه بینایی مفیدند. این ورزشها برای همه در هر سن و سالی مناسب و حتی برای کودکان قابل فهمند. شما نیز چه اختلال بینایی داشته باشید و چه نه از این ورزشها سود خواهید برد. این تمرینها با همه سادگی به علت افزایش هماهنگی ماهیچههای چشم بسیار موثر هستند. ابتدا تمرینهایی توصیه میشود که هرکس میتواند به تنهایی انجام دهد و سپس تمرینهای دیگری را که همه افراد خانواده میتوانند با هم بهکار بندند پیشنهاد شده است.
برای انجام این ورزشها باید در حالت تعادل قرار گیرید. برای قرار گرفتن در حالت تعادل باید چنان بایستید که دو پایتان از هم اندکی فاصله داشته باشند و وزن بدنتان بهطور مساوی به دو نیمه بدن وارد شود. یکی از انواع حالتهای تعادل این است که پاها را به فاصله 20 تا 30 سانتیمتر از هم باز کنید و سپس به روی انگشتان پا بلند شوید و بدنتان را به سوی سقف بکشید به نحوی که ماهیچههای ساق پا کاملا کشیده شوند. سپس پاشنهها را به زمین برسانید. قانون کلی در این ورزشها این است که بهمحض احساس هرگونه ناراحتی مانند سرگیجه و یا تهوع، از ادامه ورزشها خودداری کنید. یادداشت کنید که تا چه اندازه قادر به انجام یک ورزش بودهاید و سپس به انجام ورزش بعدی بپردازید.
تنفس عمیق: به حالت تعادل و استراحت بایستید. از راه بینی در حالی که سر خود را بالا گرفتهاید دم عمیقی به مدت سه ثانیه انجام دهید. سپس در حالی که سر را پایین میآورید عمل بازدم را از راه دهان انجام دهید. هدف نهایی انجام ده تنفس عمیق به طریق ذکر شده است، هرچند که در اوایل ممکن است فقط قادر به انجام دو یا سه تنفس باشید.
چرخش گردن: این یک ورزش قدیمی است که فوتبالبازان انجام میدهند. در حالی که ایستادهاید، چشمان خود را بهآرامی ببندید و سر خود را سهبار در جهت گردش عقربه ساعت و سهبار برخلاف آن بچرخانید. سپس چشم خود را باز کنید و نگاه کنید اگر هیچگونه سرگیجه یا ناراحتی دیگر احساس نمیکنید، عمل گفته شده را سهبار تکرار کنید. پس جمعا نه گردش سر را در هر جهت، برای مرتبه اول انجام دادهاید. وقتی که توانستید این تعداد چرخش را به سادگی انجام دهید، به چرخش چهارم بپردازید. پس چشمانتان را باز کنید و نگاه کنید و سپس تمامی چیزهای گفته شده را دوباره و سهباره تکرار کنید. هدف این است که در مجموع 12 چرخش در هر جهت انجام دهید و هر بار پس از چهار بار چرخش چشمان را باز کنید. حرکات شما در ابتدا ممکن است کمی خشک باشد. حرکات را تا حد امکان نرم و کامل انجام دهید اما سعی کنید که فقط گردنتان بچرخد و تمام بدن خود را تاب ندهید.
چشمک منظم: قبل از انجام این ورزش باید یک نشانه برای خود درست کنید. برای این منظور روی یک کارت سفید به طول 5 و عرض 3 سانتیمتر یکی از حروف الفبا را بنویسید و آن را در همسطح چشم خود به دیوار بچسبانید و خود 150 سانتیمتر با آن فاصله بگیرید و به حالت تعادل بایستید. بیآنکه چشمتان را از نشانه بردارید، بهطور متناوب (اول چشم راست و سپس چشم چپ) رویهم رفته 40 بار چشمک بزنید. در طول این تمرین قصد عمده این است که هدف همواره روشن و ثابت دیده شود. هرگاه به نظر رسید که نشانه کمی از جای خود میپرد یعنی چشم شما در یافتن محل نشانه خطا میکند. آنچه در این تمرین مهم است منظم انجام دادن آن است.
چرخش چشمان بسته: همانطور که در حالت تعادل ایستادهاید، به آرامی چشمان خود را ببندید و صحنه گرد بزرگ دواری را در نظر آورید. سپس مجسم کنید که نقطه رنگینی در پیرامون صفحه وجود دارد که با دوران صفحه آن نیز به چرخش درمیآید. آنگاه چرخش این نقطه رنگین را بر روی صفحه دنبال کنید (گردش چشمان به دنبال این نقطه باید چنان باشد که اگر شخص دیگری به شما نگاه کند چرخش کره چشم را در پس پلکها ببیند).
حالا در همین حال، شست و انگشت اشاره خود را بهطرف نقطه رنگین نشانه کنید و نقطه رنگین خیالی را در حالی که دو انگشت را روی هم مالش میدهید دنبال کنید. مهم نیست که از دست راست خود استفاده کنید یا چپ، ولی از شما میخواهیم که جهت گردش دست خود را تغییر دهید. به این معنا که گاه چرخش نقطه رنگین خیالی را از راست به چپ و گاه از چپ به راست مجسم کنید. چرخش چشمان به دنبال نقطه رنگین در هر جهت باید یک دقیقه ادامه پیدا کند.
چرخش سر: به حالت تعادل بایستید و نشانهای را که در تمرین قبل به روی آن حرف الفبا نوشته بودید دوباره به دیوار روبهرو آویزان کنید و خود در 150سانتیمتری آن بایستید. انگشتان دو دست را در پشت سرتان به هم جفت کنید. اینک درحالی که چشمانتان باز و نگاهتان به روی نشانه ثابت شده است، سرتان را در یک دایره کوچک بچرخانید. بهتدریج در حالی که نشانه را همچنان به وضوح میبینید، میتوانید دایره چرخش سر را بزرگتر کنید ولی ممکن است که مدت زیادی طول بکشد تا قادر به این کار باشید. میتوان این تمرین را به مدت یک دقیقه در هر جهت انجام داد.
حرکت چشم بسته در جهات چهارگانه: منظور از این تمرین تغییر وضعیت کره چشم است که باید با نظم مشخصی انجام شود. حرکت کره چشم باید چنان باشد که انگار با چشمان باز از یک جسم به جسم دیگر نگاه میکنیم. به حالت تعادل بایستید و چشمان خود را ببندید. سپس با نظم مشخص چشمان خود را تا آنجا که مقدور است به راست، چپ، بالا و پایین حرکت دهید. اگر یکی از افراد خانواده جهت حرکت را با صدای بلند برایتان تکرار کند و مثلا بگوید راست، چپ، بالا، پایین سودمند است. میتوانید نظم ورزش را روز به روز تغییر دهید ولی نظم کار خود را در هر روز معین ثابت نگهدارید.
این تمرین باید به مدت دو دقیقه ادامه یابد. این ورزشها را میتوانید تا دوبار در روز انجام دهید و همچنین حالا که با روش کار آشنا شدهاید، خود میتوانید راههای مشابهی را ابداع کنید و بهطور دست جمعی انجام دهید. مثلا میتوانید در یک گاراژ یا اتاقی که بازی با توپ در آن اشکال نداشته باشد، توپی پلاستیکی را آنچنان به بالا پرت کنید که به آرامی به سقف بخورد. برای این کار هماهنگی بین ماهیچههای دست و تشخیص دقیق فاصله سقف ضروری است و چون معمولا سقف بهطور یکنواخت رنگ شده است تشخیص فاصله آسان نیست. میتوانید طنابی از یک دیوار به دیوار مقابل وصل کنید و بهجای زدن توپ به سقف، توپ را به طناب بزنید و قبل از این که توپ به زمین بخورد دوباره آن را بگیرید و با دقت چنان به بالا پرت کنید که فقط با سقف یا طناب به آرامی برخورد کند. اگر افرادی که در این تمرین شرکت میکنند برای حرکت موفقیتآمیز امتیاز کسب کنند، این تمرین به یک بازی مفرح تبدیل میشود. اینک این پرسش پیش میآید که آیا این تمرینهای ساده، واقعا بینایی را بهبود میبخشند؟ پاسخ این پرسش مثبت است. البته این ورزشها هیچ اختلال یا بیماری خاصی را درمان نمیکنند ولی به ماهیچههای چشم هماهنگی میبخشند و اختلالهای ناشی از ناهماهنگی ماهیچههای چشم را ممکن است منجر به اختلال در تطابق شوند از بین میبرند. درواقع همانگونه که شنا عضلات بدن را قوی میکند، این تمرینها نیز دستگاه بینایی را تقویت میکنند. البته این تمرینها زمانی واقعا اثر میبخشد که بهطور مرتب و مداوم انجام شوند، در حالی که سادگی آنها اغلب افراد را فریب میدهد و به موثر بودن آنها مشکوک میسازد. من خود اثر مثبت این تمرینها را در بیماران متعدد دیدهام و از اینرو آنها را به همه توصیه میکنم. نتیجه نهایی این ورزشها به صورت نمرههای بهتر در درس، مطالعه راحتتر، برطرف شدن سردردها، و موفقیت در ورزش نمایان میشود. ليزیک:
ليزيک و حاملگی : برای بسياری از بانوان اين پرسش مطرح است که آيا عمل ليزيک برای حاملگی و يا برای زايمان طبيعی مانعی ايجاد می کند. ظاهرا برای بسياری اين نگرانی و تصور ايجاد گشته که با انجام عمل ليزيک، نبايد باردار شوند و اگر هم بارداری پيش آمد بايد با عمل سزارين فرزندشان را بدنيا بياورند و زايمان طبيعی می تواند منجر به پارگی شبکيه و نابينايی شود. پاسخ ساده و سريع به اين پرسش و نگرانی، اينست که عمل ليزيک و ديگر اعمال جراحی عيوب انکساری هيچگونه ريسکی را برای حاملگی و يا زايمان طبيعی ايجاد نمی کند.ظاهرا منشا اين پرسش و نگرانی به اين بر می گردد که اکثر افرادی که تحت عمل ليزيک قرار می گيرند، نزديک بين هستند. بعلت اينکه نزديک بين ها معمولا تغييراتی در شبکيه اشان دارند که شانس پارگی شبکيه را بيشتر می کند، اين نگرانی وجود دارد که فشارهای زايمانی سبب پارگی شبکيه گردد. بايد دانست که در چشمهای نزديک بين، اندازه کره چشم بزرگتر از حد معمول می باشد و هرچه نزديک بينی بالاتر باشد، اندازه کره چشم به همان نسبت بزرگتر خواهد بود. در نتيجه و بعلت بزرگی اندازه کره چشم، تغييراتی بصورت نازکی و دژنرسانس در شبکيه، علی الخصوص در اطراف شبکيه رخ می دهد که بصورت نسبی شانس پارگی شبکيه را در افراد نزديک بين بالا می برد. پس بطور کلی شانس پارگی شبکيه در افراد نزديک بين بيشتر از افراد ديگر می باشد. در مطالعات انجام شده، علی رغم تئوريهايی که وجود دارد، هيچگاه اثبات نشده است که عمل ليزيک و ديگر اعمال جراحی ليزری مانند لازک و پی آر کی، احتمال پارگی شبکيه را در اين افراد بالاتر ببرد. بنابراين نزديک بين ها بدون توجه به اينکه عمل ليزيک را انجام داده يا نداده اند، ريسک پارگی شبکيه در آنها يکسان می باشد. اين يکسانی ريسک در مورد بانوانی که نزديک بين هستند، چه ليزيک کرده باشند يا نکرده باشند، چه حامله باشند يا نباشند، نيز صدق می کند. حال صحبت در اين است که آيا حاملگی و زايمان طبيعی نيز به ريسک پارگی شبکيه چيزی اضافه می کند يا نه. حاملگی و تغييرات هورمونی زمان حاملگی بصورت فيزيولوژيک تغييراتی در چشم ايجاد می کند ولی هيچگاه ريسک اضافی برای شبکيه و ايجاد پارگی در آن، ايجاد نمی کند. در گذشته اين نگرانی وجود داشت که فشار زايمان طبيعی ممکن است در ايجاد پارگی شبکيه در افراد با نزديک بينی بالا نقش داشته باشد، ولی مطالعاتی وجود دارد که در تعداد زيادی از بانوانی که شماره نزديک بينی آنها بين ۴- تا ۱۵- بوده و فرزندشان را با زايمان طبيعی بدنيا آورده اند، هيچگونه افزايشی در ميزان پارگی شبکيه يا خونريزی شبکيه در اين افراد در مقايسه با افراد گروه کنترل ديده نشده است. هر چند در کل، هم تمايل بانوان حامله و هم تمايل همکاران متخصص زنان و زايمان به عمل سزارين بيشتر از زايمان طبيعی است، ولی تا کنون هيچگونه دليل علمی بر اينکه نزديک بينی بالا و عمل ليزيک منعی برای زايمان طبيعی باشد، ارائه نشده است
ليزيک و خشکی چشم : تقريبا بيش از نيمی از مشکلات پس از عمل ليزيک ناشی از خشکی چشم می باشد که می تواند بين يک تا شش ماه و گاهی بيشتر فرد را آزار دهد. بخشی از اين مشکلات در همه افرادی که تحت عمل ليزيک قرار می گيرند ديده می شود که معمولا خفيف و گذرا هستند و مشکل جدی را ايجاد نمی کند. اما افرادی که قبل از عمل ليزيک، درجاتی از خشکی چشم را دارند و در هنگام مشاوره قبل از عمل به آن توجهی نشود، پس از عمل ليزيک با مشکلات عديده ای روبرو خواهند شد که تا مدتها می تواند کيفيت بينايی و راحتی چشم آنها را تحت تاثير قرار دهد. يادمان باشد که عمل ليزيک بعلت ايجاد لايه در قرنيه که يکی از مراحل لا ينفک اين عمل می باشد، اعصاب حسی قرنيه را قطع می کند که سبب کاهش حس قرنيه خواهد شد. اين کاهش حس نيز بنوبه خود سبب ايجاد و يا تشديد خشکی چشم می گردد. اعمال جراحی ليزری سطحی مثل عمل پی آر کی (PRK)، لازک (LASEK)، و اپی ليزيک (Epi-LASIK) بعلت دستکاری سطحی تر قرنيه، در مقايسه با عمل ليزيک خشکی کمتری ايجاد می کنند. علائم خشکی چشم پس از عمل ليزيک می تواند از درجات خفيف تا شديد متغير باشد. اين علائم عبارتند از تاری متغير ديد، سوزش چشم، قرمزی، حساسيت به نور، سايه دار ديدن، احساس وجود جسم خارجی در چشم، و خستگی چشم. از خصوصيات بارز تاری ديد ناشی از خشکی چشم اين است که بلافاصله پس از پلک زدن، ديد بهتر می شود و بعد از چند لحظه کوتاه دو مرتبه تار می گردد. همچنين بشدت تحت تاثير شرايط هوای محيطی، عملکرد چشم تغيير می کند. در شرايط هوایی آرام و مرطوب، چشم عملکرد بهتری يافته، و برعکس در شرايط هوای آلوده، خشک و گرد و خاکی، چشم بشدت بهم می ريزد. برای اينکه پس از عمل ليزيک کمتر گرفتار اينگونه مشکلات گرديم، بهتر است قبل از عمل، از وضعيت لايه اشکی چشم اطلاع دقيق حاصل نمائيم. توجه داشته باشيم که در چشم دو نوع اشک ترشح می شود. يک نوع اشک که همه از آن اطلاع داريم همان اشک تحريکی است که در شرايطی که چشم به هر دليل جسمی و يا روحی (مثلا در هنگام گريه کردن) تحريک شود، ترشح می گردد. اما بايد بدانيم که در چشم اشک ديگری بصورت کم ولی دائم ترشح می گردد که سطح چشم ما را مرطوب نگه می دارد و اين اشک نقش اساسی تری در چشم بازی می کند. اين اشک از نوع دوم است که در عمل ليزيک کاهش می يابد. بنابراين صرف اينکه در هنگام گريه کردن، چشم اشک فراوان توليد می کند دليل بر عدم خشکی نيست. قبل از عمل ليزيک، بسياری از افرادی که درجاتی از خشکی در چشمشان دارند، ممکن است هيچگاه علائم واضحی را نشان نداده باشند. اين افراد حتی در معاينه معمولی نيز ممکن است خشکی چشمشان آشکار نگردد. بنابراين برای ارزيايی لايه اشک، معاينات متعددديگری بايد انجام شود. يکی از تستهايی که کمک کننده است تست اندازه گيری ميزان اشک چشم است که با گذاشتن نوارهای کاغذی مخصوص در چشم، قابل انجام است. اگر در معاينات قبل از عمل ليزيک درجاتی از خشکی چشم مشاهده گرديد، قبل از عمل فرد بايد تحت درمان خشکی چشم قرار گيرد. در اين افراد بستن موقت مجرای اشک را قبل از عمل ليزيک بايد مد نظر داشت. اگر خشکی چشم قبل از عمل ليزيک قابل توجه باشد بايد از انجام عمل صرف نظر کرد و يا از روشهای ديگری که عارضه خشکی کمتری را ايجاد می کنند مانند اعمال جراحی ليزری سطحی مثل عمل پی آر کی (PRK)، لازک (LASEK)، و اپی ليزيک (Epi-LASIK)، حلقه های قرنيه ای، CK ( برای درمان دوربينی)، و يا لنزهای داخل چشمی استفاده نمود
عارضه خشکی چشم بعد از عمل ليزيک : سطح قرنيه چشم ما دائما توسط يک لايه بسيار نازک از اشک پوشيده شده است. اين لايه نه تنها سبب حفظ سلامتی قرنيه چشم می گردد بلکه بعلت ايجاد يک سطح صاف کمک به شفافيت بينايی نيز می کند. اين قسمت از اشک چشم بدون اينکه ما متوجه آن باشيم، دائما و بطور آرام در چشم ترشح می گرددو پس از گردش در سطح چشم و مرطوب نگاه داشتن سطح قرنيه، از دو مجرای خروجی که در لبه های پلک در گوشه داخلی چشم قرار دارند خارج می گردد. وجود اين لايه نازک اشک در چشم بقدری اهميت دارد که نبود آن با سلامت چشم منافات دارد و کم شدن ميزان آن يا اختلال در کيفيت آن سبب مشکلات عديده در چشم می گردد. بايد بدانيم اين قسمت از اشک با اشکی که در اثر تحريک و يا گريه کردن در چشم ترشح می گردد، از لحاظ کاری که در چشم انجام می دهد متفاوت است. منظور از خشکی چشم کاهش ميزان اشک و يا بهم خوردن کيفيت اين لايه اشکی و يا هر دو می باشد. شدت اين خشکی می تواند کم، متوسط، و يا زياد باشد. درجات خفيف آن مخصوصا در جوانها معمولا بی علامت می باشد. انواع شديدتر آن با علائمی از قبيل تاری متغير بينايی، سوزش، قرمزی و احساس جسم خارجی در چشم، و حساسيت بيش از حد چشم در مقابل تحريکات خفيف از قبيل باد و گرد و خاک همراه می گردد. در انواع بسيار شديد آن ممکن است قرنيه چشم زخم گردد و منجر به کاهش دائمی بينايی گردد.خشکی چشم علل متفاوتی دارد که از مهمترين آنها می شود از بيماريهای روماتيسمی نام برد. سوختگی های شيميايی چشم و بعضی از بيماريهای نادر چشمی نيز از علل ديگر خشکی چشم محسوب می گردند. بعضی از افراد هم بدون هيچ دليل شناخته شده ای بتدريج دچار اين ناراحتی می گردند که عمدتا در سنين بالا تر علائم خود را نشان می دهد. عمل جراحی ليزيک هم که در سالهای اخير بشدت عموميت پيدا کرده، از علتهای ديگر خشکی گذرای چشم محسوب می گردد. البته بايد دانست که خشکی چشم ناشی از عمل ليزيک غالبا خفيف و همچنين گذرا می باشد و معمولا در عرض سه تا شش ماه از بين می رود. علت خشکی چشم پس از ليزيک، عمدتا ناشی از ايجاد لايه در قرنيه (Flap) در هنگام انجام عمل می باشد که سبب قطع عصب های حسی قرنيه، و در نتيجه کاهش حس قرنيه و متعاقب آن خشکی قرنيه می گردد. در مطالعات انجام شده، حدود يک سوم افرادی که تحت عمل ليزيک قرار گرفته اند درجاتی از خشکی قرنيه را بصورت علائمی مانند تاری ديد، سوزش و احساس جسم خارجی داشته اند که عمدتا بدون ايجاد عارضه دائمی، در مدت يک تا سه ماه پس از عمل بهبود يافته است. اما در اين بين، افراد معدودی قرار دارند که عارضه خشکی قرنيه با شدت بيشتری در آنها بروز يافته که سبب علائم شديدتر گشته و برای بهبودی نيز زمان طولانيتری را نياز داشته اند. بايد بدانيم که اينگونه افراد که گرفتار خشکی شديدتر چشم بعد از عمل ليزيک می شوند، قبل از عمل جراحی درجات خفيفی از خشکی را در چشم خود داشته اند ولی بعلت نداشتن علامت در چشم، مخفی مانده و در هنگام معاينه قبل از عمل هم به آن توجهی نشده است . برای درمان عارضه خشکی خفيف چشم پس از عمل ليزيک، قطره های اشک چشم کفايت می کند. در انواع شديد تر آن، بستن موقت مجرای خروجی اشک کمک کننده است که با گذاشتن يک وسيله بسيار کوچک وظريف به اسم PLUG در مدخل مجرا اشک به سادگی قابل انجام است. برای پيشگيری از انواع شديد اين عارضه، همه افرادی که کانديد عمل جراحی ليزيک هستند علاوه بر معاينات ديگر، بايد بدقت از نظر لايه اشکی معاينه گردند. يکی از تستهايی که کمک کننده است تست اندازه گيری ميزان اشک چشم است که با گذاشتن نوارهای کاغذی مخصوص در چشم، بسادگی قابل انجام است. اگر در معاينات قبل از عمل ليزيک درجاتی از خشکی چشم مشاهده گرديد، قبل از عمل فرد بايد تحت درمان خشکی چشم قرار گيرد. در اين افراد بستن موقت مجرای اشک را قبل از عمل ليزيک بايد مد نظر داشت. اگر خشکی چشم قبل از عمل ليزيک قابل توجه باشد بايد از انجام عمل صرف نظر کرد و يا از روشهای ديگری که عارضه خشکی کمتری را ايجاد می کنند مانند PRK (ليزر و لازک)، حلقه های قرنيه ای، CK ( برای درمان دوربينی)، و يا لنزهای داخل چشمی استفاده نمود.. توقعات به جا در اعمال جراحی ليزيک(LASIK)، لازک(LASEK) و ليزر(PRK)
يکی از پيش شرطهایی که در کنار شرايط ديگر، همه چشم پزشکان آن را لازم می دانند تا فردی را که متقاضی جراحی اصلاح عيوب انکساری می باشد، تحت اينگونه اعمال جراحی قرار دهند، داشتن توقعات به جا است. اين بدان علت است که اگر چه جراحی ليزيک(LASIK)، لازک(LASEK) و ليزر(PRK) از دقت و سلامت نسبتا بالايی برخوردار می باشند، اما نتايج آن در همه افراد کامل و صد در صد نيست. برای بسياری کاهش وابستگی به عينک و يا لنز تماسی و نه حذف آن، هدف اصلی است. يعنی به جای نياز هميشگی و صد در صد به عينک، استفاده از عينک در بعضی از موقعيت های محدود مانند مطالعه طولانی و يا رانندگی در شب را هدف گرفته اند. البته اين درست است که بسياری از افرادی که تا کنون تحت اينگونه اعمال جراحی قرار گرفته اند، ديگر نياز به عينک ندارند، اما اين هميشه صادق نبوده ونخواهد بود. حتی در مواردی پس از عمل ( مثلا در افراد در سنين پير چشمی) شخص بجای يک عينک، به دو عدد از آنها نياز پيدا کرده، اگر چه مدت زمان استفاده از آنها بطور قابل توجهی نسبت به قبل از عمل کاهش يافته است. اگر شما انتظار داريد که پس از انجام اينگونه عملها، وقتی از خواب بيدار می شويد دربدر بدنبال عينکتان نگرديد، در زمين ورزش و يا استخر شنا بدون عينک کاملا فعال باشيد، در بسياری از اوقات روز و انجام فعاليتهای معمول فارغ از عينک باشيد، در مهمانی ها نگران عينکتان نباشيد، به احتمال بسيار زياد آن را و يا بهتر از آن را پس از عمل بدست خواهيد آورد. اما اگر انتظار داريد که ديگر برای هميشه با عينک خداحافظی کنيد (آنگونه که در بعضی از تبليغات ممکن است بينيد يا بسياری آن را در ذهن خودشان پرورانده اند)، احتمال اينکه بعد از عمل مايوس گرديد، کم نخواهد بود. بايد بدانيم که افراد عينکی اگرچه از نظر نياز به عينک بسيار به هم شبيه هستند، ولی از بسياری از جهات ديگر مانند اندازه و نوع شماره عينک، سن و همچنين پاسخهای بدنی آنها به مداخله جراحی، بسيار با هم تفاوت دارند. اين تفاوتهاست که نتيجه عمل را نسبی خواهد کرد. توقع به جا اينست که اين تفاوتها و نسبيت را بپذيريم تا پس از عمل دچار ياس نگرديم.
اين مجموعه علمي ادامه دارد ... مديريت سايت ماكزيمم تكنيك : فرزين نجفي پور .
 

تاريخ : 3 شهريور 1384 | تعداد دفعات نمايش داده شده : 2801

Design and Hosted by ITACO Group Design and Hosted by ITACO Group